De eerste menselijke nederzettingen in Oost-Europa ontstonden ongeveer 1,4 miljoen jaar geleden, volgens een nieuw artikel gepubliceerd in Nature.1
Een nieuw onderzoek dat gezamenlijk is uitgevoerd door het Instituut voor Kernfysica en het Instituut voor Archeologie, twee gerespecteerde wetenschappelijke organisaties verbonden aan de Tsjechische Academie van Wetenschappen, suggereert dat de eerste menselijke nederzettingen in Oost-Europa ongeveer 1,4 miljoen jaar geleden ontstonden. Deze bewering, gebaseerd op analyse van stenen werktuigen gevonden in de buurt van de stad Korolevo in de oblast Zakarpattia in het westen van Oekraïne, plaatst de eerste sporen van het geslacht Homo in Oost-Europa ongeveer 200.000 jaar eerder dan eerder bekend.
Hoewel er in de regio geen biologische overblijfselen zijn gevonden, denken onderzoekers dat de onderzochte stenen werktuigen zijn gemaakt door de archaïsche menselijke soort Homo erectus.
Geleerden pasten een nieuwe dateringstechniek toe met behulp van kosmogene nucliden om de ouderdom van de gereedschappen te bepalen. Deze techniek maakt het mogelijk om de sporen van kosmische straling die zich op objecten hebben verzameld te meten en te bepalen hoe lang deze op het oppervlak blijven.
Uit de resultaten van de onderzoeken bleek dat de bij Korolevo gevonden werktuigen dateren uit het midden van de lagere paleolithische periode, dat wil zeggen ongeveer 1,4 miljoen jaar geleden. Eind 2022 werd op de archeologische vindplaats Atapuerca in Spanje een Homo erectus-kaakbeen (maxilla) gevonden, dat eveneens 1,4 miljoen jaar geleden werd gedateerd.2
Roman Garba, leider van het onderzoeksteam, stelt dat Homo erectus de eerste mensachtige was die ongeveer twee miljoen jaar geleden Afrika verliet en zich verspreidde naar het Midden-Oosten, Oost-Azië en Europa. Volgens Roman Garba vult de datering van stenen werktuigen gevonden op de Korolevo-site niet alleen de grote geografische kloof tussen de Dmanisi-site in Georgië en Atapuerca in Spanje, maar ondersteunt het ook de hypothese dat Europa vanuit het oosten werd gekoloniseerd.
Dmanisi-fossielen
De in Dmanisi ontdekte fossielen behoren tot de soort Homo erectus en dateren van ongeveer 1,8 miljoen jaar geleden.3 Deze fossielen behoren tot de oudste overblijfselen van mensachtigen en bevatten belangrijke aanwijzingen over de menselijke evolutie en vroege menselijke migraties in het lagere paleolithicum. Schedels, kaakbeenderen en andere skeletfragmenten die zijn opgegraven tijdens opgravingen die begin jaren negentig begonnen, laten zien dat Homo erectus via Anatolië of de Kaukasus van Afrika naar Europa migreerde.
Beeldcredits: Jonathan Cardy (Wikimedia) ©️CC BY-SA 3.0
John Jansen van het Instituut voor Geofysica van de Tsjechische Academie van Wetenschappen onderstreept dat deze nieuwe dateringstechniek voor het eerst in de archeologie wordt gebruikt en aanzienlijke effecten kan hebben. Omdat de nieuwe methode, in tegenstelling tot traditionele dateringstechnieken, ook kan worden toegepast op gefragmenteerde sedimentaire afzettingen, waardoor een completere analyse van het archeologische record mogelijk wordt. Deze innovatie zou revolutionair kunnen zijn, vooral bij het bepalen van de exacte ouderdom van kleine en verspreide vondsten op archeologische vindplaatsen die vaak moeilijk te dateren zijn. Volgens wetenschappers zal dergelijke technologische vooruitgang het toekomstige onderzoeks- en ontdekkingspotentieel van de archeologie aanzienlijk vergroten en nauwkeurigere informatie over prehistorische perioden mogelijk maken.
- Garba, R., Usyk, V., Ylä-Mella, L. et al. East-to-west human dispersal into Europe 1.4 million years ago. Nature 627, 805–810 (2024).[↩]
- Larazon.es. Atapuerca completa el puzle con el “Homo erectus”: “Es seguro, no hay dudas”. 2023-01-29.[↩]
- Ferring, Reid, Oriol Oms, Jordi Agustí, Francesco Berna, Medea Nioradze, Teona Shelia, Martha Tappen, Abesalom Vekua, David Zhvania, and David Lordkipanidze. “Earliest human occupations at Dmanisi (Georgian Caucasus) dated to 1.85–1.78 Ma.” Proceedings of the National Academy of Sciences 108, no. 26 (2011): 10432-10436.[↩]
