Verborgen metropool uit de bronstijd in de Euraziatische steppe komt aan het licht

In het noordoosten van Kazachstan is een 3500 jaar oude stad uit de Bronstijd ontdekt. ​​Dit roept nieuwe vragen op over de architectonische en technologische mogelijkheden van steppesamenlevingen.¹

Recent onderzoek in Semiyarka, gelegen op een heuveltop, heeft aangetoond dat er zich in de Late Bronstijd een veel grotere en meer georganiseerde nederzetting bevond dan eerder werd gedacht. Tot voor kort werd gedacht dat de nederzetting ongeveer 40 hectare besloeg, maar nieuwe metingen hebben aangetoond dat de nederzetting zich uitstrekte tot wel 140 hectare. Deze omvang maakt Semiyarka volgens experts tot een van de meest opvallende nederzettingen van de Euraziatische steppe.

Keramische scherven gevonden in Semiyarka geven aan dat de nederzetting verbonden was met de Tsjerkaskoel- en Alekseevka-Sargary-culturen. Vooral het grote aantal Alekseevka-Sargary-voorbeelden suggereert dat de regio destijds een belangrijke stopplaats was binnen dit culturele netwerk. Daarentegen suggereert de lage dichtheid aan vondsten in sommige gebieden dat bepaalde delen van de nederzetting mogelijk bestemd waren voor seizoensgebonden of tijdelijk gebruik.

Een van de meest intrigerende kenmerken van de nederzetting zijn de lange aarden heuvels, die zowel vanuit de lucht als vanaf het veld goed zichtbaar zijn. Deze lijnen bereiken een hoogte van ongeveer een meter. Onderzoekers merken op dat deze aangrenzende rijen structuren compartimenten bevatten die lijken op kamers, wat wijst op een geplande nederzetting. Op het kruispunt van deze rijen is een grotere structuur geïdentificeerd. De locatie en grootte ervan suggereren dat deze structuur mogelijk een meer centrale functie heeft gehad, zoals ceremonieel, administratief of gemeenschappelijk gebruik.

Geofysische metingen onthulden sporen van adobe-muren in het binnenste van de bodemverhogingen. Deze sporen onthullen een duidelijk architectonisch patroon dat zich door de hele nederzetting herhaalt. Aan de andere kant suggereert de afwezigheid van duidelijke structurele sporen in gebieden waar oppervlaktemetaalbewerking geconcentreerd is, dat de productieactiviteiten mogelijk voornamelijk in open gebieden of in lichtgewicht constructies plaatsvonden.

Sporen van metaalbewerking behoren tot de belangrijkste vondsten die Semiyarka kenmerken. Monsters van slakken, ertsfragmenten, smeltkroezen en andere metaalartefacten die aan de oppervlakte zijn gevonden, wijzen erop dat er kopercarbonaatertsen werden verwerkt, wat resulteerde in brons met een hoog tingehalte. Deskundigen suggereren dat deze productie mogelijk mogelijk werd gemaakt door de nabijheid van de mineraalafzettingen in het Altajgebergte. De gegevens suggereren dat steppegemeenschappen zich niet zo wijdverspreid bezighielden met productie, zoals eerder werd gedacht, maar eerder georganiseerde en gecontroleerde metaalbewerkingsactiviteiten uitvoerden in specifieke centra.

De verspreiding van de vondsten binnen de nederzetting suggereert dat het kerngebied, met zijn verhoogde landmassa’s, intensiever werd gebruikt, terwijl de gebieden die zich oostwaarts uitstrekten minder frequent voorkwamen en mogelijk ondersteunende functies hadden. Deskundigen merken op dat de omvang en de geplande indeling van Semiyarka de nederzetting duidelijk onderscheiden van andere nederzettingen uit de bronstijd in de regio. Hoewel vergelijkbare nederzettingen van ongeveer 30 hectare bekend zijn, is er tot nu toe geen ander voorbeeld gevonden waar zowel de architectonische indeling als de metaalproductie op zo’n grote schaal plaatsvonden.

Naarmate de opgravingen vorderen, zal naar verwachting duidelijker informatie worden verkregen over de architectonische structuur van Semiyarka, de omvang van de productieactiviteiten en de plaats van de stad in de regionale handelsnetwerken van die periode.

1. Radivojević M, Lawrence D, Merz VK, et al. A major city of the Kazakh Steppe? Investigating Semiyarka’s Bronze Age legacy. Antiquity. Published online 2025:1-9. doi:10.15184/aqy.2025.10244[↩]