Amateur metaaldetectoristen ontdekken de grootste muntenschat uit de Vikingtijd in Noorwegen

In een veld nabij de stad Rena, ongeveer 175 km ten noorden van Oslo, is de grootste bekende muntschat uit de Vikingtijd van Noorwegen ontdekt. ​​Tot nu toe zijn er in totaal 2.970 zilveren munten gevonden.¹

Het begon allemaal op vrijdag 10 april, toen Rune Sætre en Vegard Sørlie, amateur-metaaldetectoristen, tijdens het zoeken in een veld op 19 zilveren munten stuitten. Ze beseften meteen dat hun vondst geen alledaags voorwerp was en toonden voorbeeldig burgerzin en historisch besef door de ontdekking te melden aan archeologen. Tijdens opgravingen onder leiding van archeologen was het aantal gevonden munten op 29 april 2026 opgelopen tot 2970.

De autoriteiten waarderen de consciëntieuze houding van de metaaldetectorgebruikers. Archeologe May-Tove Smiseth merkte op dat het duo eerder trainingen van de gemeente had gevolgd en verklaarde: “Dit incident is een perfect voorbeeld van hoe het proces zou moeten verlopen.” Smiseth benadrukte dat dergelijke samenwerkingen een cruciale rol spelen bij het behoud van cultureel erfgoed.

In Scandinavische landen (met name Noorwegen en Denemarken) is het gebruik van metaaldetectoren streng gereguleerd door de wet, maar er bestaat een uitstekend systeem van samenwerking tussen de staat en amateurgebruikers. Gevonden historische voorwerpen zijn eigendom van de staat; metaaldetectorgebruikers die zich aan de regels houden, worden echter beloond met een aanzienlijke geldprijs, de zogenaamde “danefæ”, afhankelijk van de historische waarde van de vondst. Dit helpt de smokkel van historische voorwerpen tegen te gaan.

De schat bestaat uit Britse, Duitse, Deense en Noorse munten.

Eerste onderzoeken door experts wijzen erop dat de schat inzicht geeft in de wereldwijde handelsnetwerken van de Vikingtijd. De meeste van de 2970 gevonden munten zijn van Engelse en Duitse oorsprong. Er bevinden zich echter ook zeldzame exemplaren van Deense en Noorse makelij.

Andere opmerkelijke details van de schat zijn als volgt:

• De munten dateren van tussen 980 en 1040 na Christus.
• De collectie omvat munten geslagen onder enkele van de machtigste heersers van die periode, zoals Knoet de Grote, Æthelred II, Otto III en Harald Hardrada.

Svein Gullbekk, hoogleraar numismatiek, wijst erop dat deze periode een keerpunt was voor de Noorse economie. Hij herinnert eraan dat Harald Hardrada, die na 1046 de troon besteeg, een nationale munt invoerde en buitenlandse valuta van de markt terugtrok. Gullbekk merkt op dat deze schat precies aan de vooravond van deze grote economische transformatie werd begraven.

Harald Hardrada (Harald III)
Voordat hij koning van Noorwegen werd, voerde hij het bevel over de beroemde “Varangiaanse Garde” in het Byzantijnse Rijk. Hij financierde zijn koninkrijk door het enorme fortuin dat hij in Byzantium had vergaard naar het noorden over te brengen. Deze “geïmporteerde” rijkdom speelde een belangrijke rol in de economische onafhankelijkheid van Noorwegen en het slaan van eigen munten.

Hoewel Vikingen vaak geassocieerd worden met plundering en oorlogvoering, schuilt er een veel meer industriële reden achter deze immense schat: ijzerproductie.

Archeoloog Jostein Bergstøl merkt op dat de regio van de 10e eeuw tot het einde van de 13e eeuw een belangrijk centrum voor ijzerproductie was. Ertsen uit de moerassen werden hier op industriële schaal verwerkt en door heel Europa geëxporteerd. Volgens experts vertegenwoordigden deze duizenden begraven zilveren munten de enorme kapitaalwinst die met de ijzerhandel was vergaard.

Gebied onder bescherming geplaatst

De Noorse minister van Klimaat en Milieu, Andreas Bjelland Eriksen, en directeur Cultureel Erfgoed Hanna Geiran beschreven de vondst als een internationale gebeurtenis.

De vindplaats is momenteel automatisch onder bescherming geplaatst in het kader van de Wet op het Cultureel Erfgoed en is niet toegankelijk. Archeologen zetten, onder toezicht van de veiligheidsdiensten, de opgravingen voort om het gebied volledig in kaart te brengen en de resterende delen van de schat te bereiken.

1. (2026, April 29). Enormous Viking Age coin hoard discovered [Review of Enormous Viking Age coin hoard discovered ]. Museum of Cultural History; Khm.uio.no. https://www.khm.uio.no/english/news/enormous-viking-age-coin-hoard.html[↩]