Zmiany klimatyczne przyspieszają rozprzestrzenianie się infekcji grzybiczych

Naukowcy twierdzą, że globalne ocieplenie przyspieszy rozprzestrzenianie się śmiertelnych infekcji grzybiczych.

Skutki zmian klimatycznych na naszej planecie, niestety, nie ograniczają się do topnienia lodowców i podnoszenia się poziomu mórz. Wiele czynników, takich jak rosnące zapotrzebowanie na energię, masowe migracje, presja na zasoby wodne i bezpieczeństwo żywnościowe, ma potencjał, aby same w sobie stworzyć globalny kryzys. Co więcej, w ostatnich latach niektóre infekcje grzybicze, które kiedyś były ograniczone do regionów tropikalnych, zostały wykryte również w strefach umiarkowanych, co budzi obawy naukowców ze względu na ich potencjał do wywołania globalnej pandemii.

W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Research Square 2 maja 2025 r. naukowcy skupiają się na możliwości, że niektóre gatunki Aspergillus mogą w szczególności rozprzestrzenić się w kierunku średnich szerokości geograficznych z powodu zmiany klimatu.¹

Istnieje około 200 gatunków grzybów zdefiniowanych w ramach rodzaju Aspergillus. Niektóre z tych gatunków mają poważne skutki patogenne dla zdrowia człowieka. Najbardziej uderzającym i niebezpiecznym z nich jest Aspergillus fumigatus, który może powodować śmiertelne infekcje u osób z osłabionym układem odpornościowym ze względu na swoją zdolność do wzrostu w temperaturze ciała.

Aspergillus fumigatus to rodzaj pleśni, która zwykle rośnie w rozkładającej się materii organicznej. Dobrze rozwija się w środowiskach takich jak gleba, kompost i ściółka liściowa. Jest również znany ze swojej zdolności do przetrwania w wysokich temperaturach.

Nasz układ odpornościowy jest wystarczająco silny, aby zneutralizować zarodniki tej pleśni, ale u osób z osłabionym układem odpornościowym zarodniki te mogą powodować poważne infekcje.

Aspergillus fumigatus może powodować poważne zakażenie układu oddechowego znane jako inwazyjna aspergiloza, szczególnie u pacjentów onkologicznych poddawanych chemioterapii, biorców przeszczepów narządów, osób z HIV/AIDS lub przyjmujących leki immunosupresyjne, takie jak kortykosteroidy. Zakażenie zwykle zaczyna się w płucach i rozprzestrzenia się na zatoki, mózg i inne narządy.

Według badania opublikowanego przez Sourabha Dhingrę i Roberta A. Cramera, szacuje się, że w związku ze wzrostem stosowania leków immunosupresyjnych w ostatnim czasie Aspergillus fumigatus może być przyczyną ponad 600 000 zgonów rocznie.²

Innym gatunkiem Aspergillus, który może mieć śmiertelne skutki dla ludzi, jest Aspergillus flavus. Najbardziej niebezpieczną cechą tego gatunku jest jego zdolność do syntezy związku chemicznego zwanego aflatoksyną. Aflatoksyny mogą łatwo przenikać przez błony komórkowe i oddziaływać z DNA dzięki swojej lipofilowej strukturze. Długotrwała i niska dawka aflatoksyny może prowadzić do pogorszenia funkcji wątroby, osłabienia układu odpornościowego i ostatecznie śmiertelnych nowotworów wątroby, takich jak HCC.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) jasno stwierdziły, że aflatoksyny są jedną z głównych toksyn zagrażających światowemu bezpieczeństwu żywnościowemu. Zgodnie z tym wiele krajów ustaliło prawne limity dla tych toksyn. Jednak pomimo tych przepisów, zanieczyszczenie aflatoksyną można znaleźć w produktach rolnych przechowywanych zwłaszcza w gorących i wilgotnych warunkach klimatycznych. Przewiduje się, że globalne ocieplenie i zmiany w praktykach rolniczych przyspieszą ten proces jeszcze bardziej.

Badanie opublikowane w czasopiśmie Research Square sugeruje, że do 2100 roku globalny obszar występowania gatunku Aspergillus może zwiększyć się o 77%.

1. Norman van Rhijn, Christopher Uzzell, Jennifer Shelton et al. Climate change-driven geographical shifts in Aspergillus species habitat and the implications for plant and human health, 02 May 2025, PREPRINT (Version 1) available at Research Square [https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-6545782/v1][↩]
2. Dhingra S, Cramer RA. Regulation of Sterol Biosynthesis in the Human Fungal Pathogen Aspergillus fumigatus: Opportunities for Therapeutic Development. Front Microbiol. 2017 Feb 1;8:92. doi: 10.3389/fmicb.2017.00092. PMID: 28203225; PMCID: PMC5285346.[↩]