Norveç’te başkent Oslo’nun yaklaşık 175 km kuzeyinde yer alan Rena kasabası yakınlarındaki bir tarlada, ülke tarihinin bilinen en büyük Viking dönemi sikke hazinesi keşfedildi. Şu ana kadar topraktan tam 2.970 adet gümüş sikke çıkarıldı.1
Her şey 10 Nisan Cuma günü, amatör metal dedektörü kullanıcıları olan Rune Sætre ve Vegard Sørlie’nin tarlada yaptıkları arama sırasında 19 adet gümüş sikkeye rastlamasıyla başladı. İkili, buldukları parçaların sıradan nesneler olmadığını hemen fark ederek örnek bir vatandaşlık ve tarih bilinci sergiledi ve durumu arkeologlara bildirdi. Arkeologlar öncülüğünde yürütülen kazı çalışmaları sırasında, 29 Nisan 2026 itibariyle bulunan sikke sayısı 2.970’e ulaştı.
Fotoğraf: Anne Engesveen, Innlandet County Authority
Yetkililer, dedektör kullanıcılarının bu bilinçli tavrını takdirle karşılıyor. Arkeolog May-Tove Smiseth, ikilinin daha önce belediyenin düzenlediği eğitim kurslarına katıldığını belirterek “Bu olay, sürecin nasıl işlemesi gerektiğine dair kusursuz bir örnek.” ifadelerini kullandı. Smiseth, kültürel mirasın korunması için bu tür iş birliklerinin hayati bir rol oynadığını vurguladı.
İskandinav ülkelerinde (özellikle Norveç ve Danimarka’da) metal dedektörü kullanımı yasalara sıkı sıkıya bağlıdır, ancak devlet ile amatör dedektör kullanıcıları arasında harika bir işbirliği sistemi vardır. Bulunan tarihi eserler devlete aittir, bununla birlikte dedektör kullanıcıları kurallara uyduklarında, buluntunun tarihi değerine göre “danefæ” adı verilen ciddi bir maddi ödülle onurlandırılırlar. Bu şekilde tarihi eser kaçakçılığı önlenmiş olur.
Hazine İngiliz, Alman, Danimarka ve Norveç Sikkelerinden Oluşuyor
Uzmanlarının yaptığı ilk incelemeler, hazinenin Viking döneminin küresel ticaret ağlarına ışık tuttuğunu gösteriyor. Bulunan 2.970 sikkenin büyük bir kısmı İngiliz ve Alman kökenli. Ancak aralarında Danimarka ve Norveç yapımı nadir parçalar da bulunuyor.
Hazinede öne çıkan diğer detaylar şöyle:
- Dönem: Sikkeler 980 ile 1040 yılları arasına tarihleniyor.
- Hükümdarlar: Büyük Knud, II. Æthelred, III. Otto ve Harald Hardrada (Zalim Harald) gibi dönemin en güçlü isimleri adına basılmış paralar mevcut.
Nümizmatik alanında uzmanlaşmış bir profesör olan Svein Gullbekk, bu dönemin Norveç ekonomisi için bir kırılma noktası olduğunu belirtiyor. 1046’dan sonra tahta geçen Harald Hardrada’nın ulusal bir para birimi oluşturarak yabancı paraları piyasadan çektiğini hatırlatan Gullbekk, bu hazinenin tam da bu büyük ekonomik dönüşümün arifesinde toprağa gömüldüğüne dikkat çekiyor.
Harald Hardrada (III. Harald)
Norveç kralı olmadan önce Bizans İmparatorluğu’nda ünlü “Vareg Muhafızları”nın (Varangian Guard) komutanlığını yapmıştır. Bizans’ta kazandığı devasa serveti Kuzey’e taşıyarak kendi krallığını finanse etmiş ve Norveç’in ekonomik bağımsızlığında, kendi sikkesini basmasında bu “ithal” servetin büyük payı olmuştur.
Vikingler genellikle yağma ve savaşlarla anılsa da, bu devasa hazinenin arkasında çok daha endüstriyel bir neden yatıyor: Demir üretimi.
Arkeolog Jostein Bergstøl, bölgenin 10. yüzyıldan 13. yüzyılın sonlarına kadar devasa bir demir üretim merkezi olduğunu belirtiyor. Bataklıklardan çıkarılan cevherler burada endüstriyel ölçekte işleniyor ve Avrupa’nın dört bir yanına ihraç ediliyordu. Uzmanlara göre toprağa gömülen bu binlerce gümüş sikke, demir ticareti sayesinde elde edilen devasa sermayenin bir birikimiydi.
Bölge Koruma Altına Alındı
Norveç İklim ve Çevre Bakanı Andreas Bjelland Eriksen ve Kültürel Miras Direktörü Hanna Geiran, buluntuyu uluslararası çapta bir olay olarak nitelendirdi.
Şu anda keşfin yapıldığı alan, Kültürel Miras Yasası kapsamında otomatik olarak koruma statüsüne alınmış durumda ve giriş çıkışlara kapalı. Arkeologlar, güvenlik güçlerinin gözetimi altında alanın tam haritasını çıkarmak ve hazinenin kalan parçalarına ulaşmak için kazı çalışmalarına devam ediyor.
- (2026, April 29). Enormous Viking Age coin hoard discovered [Review of Enormous Viking Age coin hoard discovered ]. Museum of Cultural History; Khm.uio.no. https://www.khm.uio.no/english/news/enormous-viking-age-coin-hoard.html[↩]
