14 Kasım 2024’te Scientific Reports‘da yayınlanan bir makale, Rusya’nın kuzeydoğusunda bulunan kılıç dişli kedi mumyasına dair önemli detaylar sunuyor.1
Söz konusu keşif, 2020’de Rusya’nın Saha Cumhuriyeti’nde, Badyarikhskoe mevkiinde yapılmıştı. Ancak geçtiğimiz hafta Scientific Reports‘da yayınlanan bir makale, mumyalanmış karkasın, soyu tükenmiş Machairodontinae alt ailesine ait bir Homotherium latidens olduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılara göre, kılıç dişli kedi yavrusu, tam 31.808 ± 367 yıl boyunca Sibirya’nın dondurucu permafrostunda neredeyse hiç bozulmadan korunmuş bir şekilde bulundu. Bu döneme ait memelilerin donmuş kalıntılarının keşfi son derece ender görülen bir durumdur. Bu nedenle keşif, paleontoloji, paleozooloji, evrimsel biyoloji ve iklim araştırmaları açısından da büyük bir adım olarak görülüyor.
Kılıç dişli kediler, dünyanın farklı bölgelerinde 4 milyon yıl öncesinden 12.000 yıl öncesine kadar yaşamış olan bir yırtıcı türdü. Makaleye göre, bu yavru kılıç dişli kedi, soyu tükenmiş Homotherium latidens’in dış görünümünü inceleyebilmemizi sağlayan ilk örnek.
Bulunan mumyanın kürkü, koyu kahverengi ve yumuşak yapısıyla oldukça dikkat çekiyor. Araştırmacılar, kılıç dişli kedinin kısa ve yoğun kürkünün soğuk iklimlere mükemmel şekilde uyum sağladığını söylüyor. Çalışmaya göre, yavrunun pençelerinin geniş ve yuvarlak olması, kar üzerinde kolaylıkla hareket etmesine olanak tanıyordu. Bu adaptasyonlar, kılıç dişli kedilerin zorlu buzul çağı koşullarında nasıl hayatta kaldığını anlamamız açısından kritik öneme sahip.
Araştırmaya katılan bilim insanları, bu yavru kılıç dişli kedinin yalnızca 3 haftalık olduğunu belirledi. Henüz tam olarak gelişmemiş olmasına rağmen, Homotherium türünün karakteristik özelliklerini taşımakta. Özellikle kafatasının genişliği ve güçlü ön uzuvları, bu türün nasıl bir yırtıcı olduğunu ortaya koyuyor. Makaleye göre, bu yavrunun kafatası morfolojisi, daha önce Kuzey Amerika’da bulunan Homotherium fosilleriyle benzerlik gösteriyor. Bu da, türün geniş bir coğrafi alana yayıldığını kanıtlar nitelikte.
Kılıç dişli kedilerin soyu tükenmiş olabilir, ancak bu donmuş mumya sayesinde onların nasıl göründüğünü ve nasıl bir yaşam sürdüklerini yeniden hayal edebiliyoruz. Araştırmacılara göre, yavrunun dış görünümünü incelemek, Homotherium’un yaşam tarzı hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağladı. Örneğin, kulaklarının küçük ve düşük yapılı olması, soğuk iklimlerde ısı kaybını minimumda tutmak için evrimleştiğini gösteriyor. Ayrıca, ağız açıklığının geniş olması, güçlü çene kaslarıyla birleştiğinde bu kedinin ne kadar etkili bir avcı olduğunu gözler önüne seriyor.
Peki, bu mumya nasıl bu kadar iyi korunabildi? Permafrost, organik materyalin bozulmasını engelleyen mükemmel bir ortam sunuyor. Sürekli olarak 0°C’nin altında kalan toprak, hem kılıç dişli kedinin hem de diğer fosil kalıntılarının on binlerce yıl boyunca neredeyse hiç değişmeden kalmasını sağlıyor. Hatta bazı bilim insanları, permafrostta bulunan kalıntıların teorik olarak sonsuza kadar korunabileceğini söylüyor. Bu da gelecekte daha fazla kılıç dişli kedi mumyasının bulunabileceği anlamına geliyor. Kim bilir, belki bir gün bu türün DNA’sını kullanarak türün yeniden canlandırılmasına bile tanıklık edebiliriz.
Homotherium Türü Hakkında
Homotherium, kılıç dişli kedigiller ailesinin soyu tükenmiş önemli bir üyesidir. Pliosen ile Pleistosen dönemleri arasında, yaklaşık 4 milyon yıl önce ortaya çıkmış ve son buzul çağına kadar varlığını sürdürmüştür. Bu tür, özellikle büyük ve kılıç şeklindeki dişleriyle tanınır, ancak vücut yapısı ve avlanma stratejisiyle de dikkat çeker. Kısa, sağlam bir gövdeye ve uzun bacaklara sahip olan bu yırtıcı, hızlı koşabilen bir avcıydı. Özellikle kılıç şeklindeki dişleri, avlarını etkisiz hale getirme ve onları öldürme konusunda büyük bir rol oynamıştır.
Avrupa, Asya, Afrika ve Kuzey Amerika gibi geniş bir coğrafyada bulunan Homotherium fosilleri, bu türün geniş bir yayılma alanına sahip olduğunu göstermektedir. Kuzey Amerika’da, Homotherium serum adlı alt tür en yaygın bulunan fosildir. Avrupa ve Asya’daki fosiller ise genellikle Homotherium latidens türüne aittir. Bugüne dek Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Çekya, Türkiye, Gürcistan, Tacikistan, Güney Afrika, Etiyopya, Tunus ve Fas’ta bir çok Homotherium kalıntısı ele geçirilmiştir.
Avlanma konusunda, Homotherium büyük otoburlar ile beslenen bir etoburdu. Diyetinde mamutlar, yaban öküzleri ve diğer büyük memeliler bulunuyordu.
Homotherium’un sosyal yapısı hakkında kesin bilgilere sahip olmasak da, büyük kılıç dişli kedilerin çoğunun genellikle yalnız avlandığı düşünülür.
Homotherium’un soyunun tükenmesi, büyük ölçüde iklim değişikliklerine ve çevresel faktörlere bağlanmaktadır. Buzul çağının sonunda, ortalama sıcaklıkların artması ve büyük av hayvanlarının azalması, Homotherium ve benzeri büyük etoburların yaşam alanlarını daraltmış ve besin kaynaklarını kısıtlamıştır.
- Lopatin, A.V., Sotnikova, M.V., Klimovsky, A.I. et al. Mummy of a juvenile sabre-toothed cat Homotherium latidens from the Upper Pleistocene of Siberia. Sci Rep 14, 28016 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-79546-1[↩]
