Osiem mitologicznych stworzeń zimy i śniegu

Osiem mitologicznych stworzeń zimy i śniegu

Zima to pora cudów i tajemnic, kiedy świat pokryty jest warstwą śniegu i lodu. Ale co kryje się pod zamarzniętą powierzchnią? Czy są jakieś mityczne lodowe stworzenia wędrujące po krainach lub śnieżne potwory nawiedzające nocą?

Sezon zimowy często kojarzy się z mitami i legendami o różnych stworzeniach zamieszkujących zamarznięte krainy. Niektóre z tych istot są przyjazne i pomocne, inne natomiast są wrogie i niebezpieczne. Oto osiem mitologicznych stworzeń kojarzonych ze śniegiem i zimą z całego świata:

Amarok: Wielki Wilk

W mitologii Eskimosów jest to imię gigantycznego wilka, znanego również jako Amaroq. Jest to jedna z najbardziej przerażających postaci folklorystycznych w mitach i opowieściach Eskimosów mieszkających na Alasce, w Kanadzie i Grenlandii. Jest bardzo wytrzymały ze względu na swój rozmiar. Pod tym względem przypomina Fenrira z mitologii nordyckiej, ale jest od niego zupełnie inny.

Amarok poluje na ludzi, którzy nocą idą samotnie na polowanie. Dlatego myśliwi tak się go boją. Jednak jest również wymieniany z pozytywnymi cechami w niektórych opowieściach Eskimosów. Pod tym względem można powiedzieć, że przypomina wilki z legend tureckich, syberyjskich i ałtajskich. Ponieważ w mitologii tureckiej, ałtajskiej i syberyjskiej wilk jest jednym ze zwierząt, które budzą zarówno strach, jak i szacunek.

W opowieści Eskimosów Amarok czyni słabego i samotnego chłopca wystarczająco silnym, by walczyć z niedźwiedziami. W innej legendzie Eskimosów utrzymuje stado w zdrowiu, jedząc chore i słabe renifery.1

Bocuk: Zimowa Czarownica

Bocuk to imię podobnego do wiedźmy złego stworzenia w ludowych wierzeniach trackich. Uważa się, że pojawiając się w najzimniejsze dni zimy, czyni zło i krzywdzi ludzi. Chociaż w niektórych wioskach Bocuk jest określana jako mężczyzna, najczęściej jest opisywana jako kobieta.

W styczniu, w dniu uważanym za najzimniejszy dzień zimy, odbywają się uroczystości pod nazwą Noc Bocuk. Ludzie gotują dyniowy deser, aby uchronić się przed krzywdą Bocuka. Malowanie twarzy sadzą na kociołkach i przebieranie się za duchy w białe prześcieradła to najczęstsze zwyczaje. Praktyki te są często porównywane do tradycji Halloween.

Serbski etnolog i folklorysta Tihomir Đorđević napisał, że Turcy mieszkający na Bałkanach obchodzili noc Bocuk na początku XIX wieku. Można zatem powiedzieć, że noc Bocuk znana była wśród Turków w regionie jeszcze w XVIII wieku.

Badania Etnograficzne O Nocy Bocuk

Nie wiadomo jednak, kiedy i gdzie pojawiły się tradycje Bocuk. Uważa się, że ma swoje korzenie w średniowieczu.

Dziadek Mróz i Ayaz Ata

Dziadek Mróz to postać podobna do Świętego Mikołaja z mitologii słowiańskiej. Gdy zbliża się Nowy Rok, pojawia się i rozdaje dzieciom prezenty. Zwykle jest przedstawiany z długą białą brodą, ubrany na niebiesko i trzymający magiczną różdżkę.

Odpowiednikiem Dziadka Mroza w folklorze tureckim jest Ayaz Ata. Znany jest jako ktoś, kto pomaga głodnym i bezdomnym. Istnieją dwa różne poglądy na temat jego pochodzenia:

1. W wyniku interakcji kulturowych Ayaz Ata przeszła od Rosjan do Turków.

2. Został włączony do współczesnego folkloru tureckiego wraz z adaptacją Ayas Han w starożytnych mitach tureckich.

Ayas Han to mitologiczna istota w starożytnej mitologii tureckiej, składająca się ze światła księżyca i rozpoczynająca zimę przez dmuchanie zimnego powietrza z konstelacji Plejad.

Krampus

W europejskim folklorze jest to owłosione, rogate i przerażające stworzenie, które w okresie adwentu przemierza ulice ze świętym Mikołajem. Podczas gdy w niektórych regionach jest przedstawiany jako całkowicie demoniczny, w niektórych regionach jest zarówno demonicznym, jak i psotnym stworzeniem. Podczas gdy Święty Mikołaj rozdaje prezenty grzecznym dzieciom, Krampus karze niegrzeczne dzieci. Podczas dzisiejszych parad niektórzy przebrani za Krampusa mogą szturchać publiczność kijem, próbując ich zirytować. Ale czasami dzieje się odwrotnie. Niegrzeczne dzieci mogą próbować dokuczać Krampusowi, aby udowodnić swoją odwagę i płatać figle.

Pochodzenie Krampusa jest niepewne, ale niektórzy folkloryści uważają, że korzenie Krampusa sięgają przedchrześcijańskiego okresu pogańskiego.2

Podczas gdy Krampus jest postacią w folklorze północnych Włoch, południowych Niemiec, wschodniej Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Czech, Słowenii, Chorwacji, Słowacji i Węgier, obecnie parady Krampusa są coraz częstsze w Europie i Ameryce Północnej.

Noc Krampusa: od średniowiecznych lęków po współczesne uroczystości

Kallikantzaros

W greckim folklorze są to złe stworzenia, które, jak się uważa, pojawiają się zimą. Ich cechy fizyczne są podobne do Krampusa, często są przedstawiani jako owłosione i przerażające stworzenia. Próbują ściąć drzewo świata.

W kallikantzaros wierzy się także w innych krajach bałkańskich. Jest znany jako Karakondjul (Караконджул) w Bułgarii i jako Karakondžula (Караконџула) w Serbii.

Najstraszniejsze Stworzenia w Folklorze Anatolii

Odpowiednikiem Kallikantzaros w tureckim folklorze jest Karakoncolos. Znany jest również pod nazwami takimi jak Koncolos i Congolos. W przenikliwym mrozie wzywa ludzi do siebie i sprawia, że zamarzają na śmierć.

Nisse

W folklorze skandynawskim Nisse, znany również jako Tomte, jest mitologicznym stworzeniem związanym z zimą i przesileniem zimowym. Zwykle są przedstawiani jako osoby niskiego wzrostu i z białą brodą. Są ważnymi postaciami mitologicznymi zarówno w literaturze skandynawskiej, jak iw sztuce skandynawskiej. Ilustracje Nisse i podobnych stworzeń często pojawiają się na świątecznych pocztówkach w Norwegii, Szwecji, Danii i Finlandii.

Według narracji mitologicznych żyją w gospodarstwach rolnych i stodołach. W ten sposób chronią gospodarstwo i zwierzęta. Uwielbiają owsiankę z masłem. Dlatego rolnicy od czasu do czasu nagradzają ich owsianką, żeby ich nie rozgniewać.

Yeti

Uważa się, że jest to stworzenie żyjące w Himalajach. Zwykle jest przedstawiany jako antropomorficzne stworzenie podobne do małpy, pokryte białymi lub brązowymi włosami. Niektórzy folkloryści tybetańscy twierdzą, że wierzy się w trzy typy yeti, oparte na kolorze i rozmiarze.

Stworzenia podobne do yeti mają różne nazwy w wielu częściach świata. Pomimo wątpliwych naocznych świadków nie ma naukowych dowodów na istnienie takiego stworzenia.

Naukowcy uważają, że pogłoski o Yeti mogą pochodzić od dużego rodzimego gatunku niedźwiedzia żyjącego w Himalajach.

Yuki-onna

Yuki-onna, wywodząca się z japońskiego folkloru, jest mityczną nadprzyrodzoną istotą oznaczającą „kobietę śniegu”. Zazwyczaj jest przedstawiana jako piękna kobieta w białym ubraniu, z ciemnymi włosami, zdolną uwieść mężczyzn. Pojawia się w czasie śnieżnych nocy i wierzono, że potrafi zamrozić ludzi.

Mimo ogólnego wizerunku uwodzicielskiej i złowrogiej istoty, istnieją regionalne wariacje w przedstawieniu Yuki-onny, co prowadzi do różnorodnych narracji i interpretacji jej postaci. W niektórych opowieściach jest ukazywana jako zemsta duchowa, dążąca do rekompensaty za wcześniejsze krzywdy lub tragedie, które ją spotkały. Natomiast inne legendy malują ją jako smutną postać, wędrującą po śnieżnych krajobrazach w poszukiwaniu towarzystwa lub odkupienia z jej przeklętego istnienia.



  1. Loup – Amarok, L’Esprit du Loup„, Larousse, consulted on December 5, 2022[]
  2. „Südtirol in Geschichte und Gegenwart”, Michael FORCHER & Hans Karl PETERLINI, Haymon Verlag, ISBN: 978-3852186368[]
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments