Mitolojide Ve Halk İnançlarında Mamutlar

Mitolojide Ve Halk İnançlarında Mamutlar

Atalarımızın günlük yaşamında hayvanların çok önemli bir yeri vardı. Bunlardan biri de ne yazık ki canlı olarak göremediğimiz mamutlardır.

Mamutlar… Bizim için hem ilginç hem de ürkütücü hayvanlar. Evet, Manny ve Ellie’den bahsetmiyoruz.*

Elephantidae familyasının bir cinsi olan mamutlar, devasa boyutları nedeniyle Taş Devri insanları için her zaman ürkütücü bir hayvan olmuştur. Ancak açlık, daima korkuyu bastırmıştır. Mamutlar, hem Neandertallerin hem de modern insanın protein ihtiyacını karşılayan temel canlılardan biri olmuştur. Ek olarak mamut kürkleri, insanların ısınma ihtiyacını gidermeye de yardımcı olmuştur. Üstelik bu kürkler oldukça işlevseldi. Çünkü Buz Devri’nde iklimsel adaptasyon nedeniyle mamutların tüyleri oldukça uzamıştı.

Mamutlar kuzeye yakın bölgelerde en çok avlanan hayvanlardan biriydi. Öyle ki, mamutların neslinin neden tükendiğine yönelik öne çıkan iki hipotezden biri, aşırı avlanmış olmalarıdır. Diğeri ise küresel ısınma olarak da tanımlayabileceğimiz iklimsel değişikliklerdir.

Rouffignac Mağarası, Fransa

Mamutlar, Pliyosen Çağ’ın Zanclean evresinde (yaklaşık beş milyon yıl önce) ortaya çıkmıştır. Bu, mamutların homo habilis‘ten homo sapiens‘e dek tüm insan türleri ile aynı yeryüzünü paylaştığı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, mamutların çoğu, yaklaşık 10.300 ila 9000 yıl önce, Preboreal dönemde yok olmuştur. Yalnızca çok küçük bir popülasyon Alaska’daki Saint Paul Adası’nda yaklaşık 5750 yıl öncesine dek ve Rusya’daki Wrangel Adası’nda 4000 yıl öncesine dek hayatta kalabilmiştir.

Mamutlar Hakkında Mitler ve Halk İnançları

Mamut-insan etkileşiminin bir sonucu olarak, mamutlar Taş Devri insanının toplumsal hafızasında derin psikolojik izler bırakmıştır. Bu hem mağara resimlerinde hem de mitolojik anlatılarda açıkça görülmektedir. Kuzey Amerika, Avrupa ve Türk-Sibirya mitolojilerinde mamutlar ve mamut benzeri mitolojik yaratıklar hakkında pek çok inanç var olmuştur. 1

Sibirya iklimi göz önünde bulundurulduğunda, donmuş toprak sayesinde bugüne dek pek çok bozulmamış mamut kalıntısına ulaşılması bizi şaşırtmamalı. Ancak yöre halkının mamut kalıntılarını anlamlandırma çabaları yeni mitlerin ve halk inançlarının oluşmasına neden olmuştur. Rusya’da bulunan bazı mamut kalıntıları, yerel halk tarafından Büyük İskender’in savaş filleri olarak yorumlanmıştır.

Mamutlarla ilgili ilginç inançlardan biri de Türk mitolojisinde bulunur. Sibirya’da yaşayan Dolgan ve Yakut halk inançlarına göre mamutlar Türk mitolojisindeki yeraltı tanrısı Erlik Han’a hizmet etmek için yeraltına alınmışlardır. Erlik Han’a hizmet etmek istemeyen ve yeryüzüne kaçmaya çalışan mamutlar, dondurularak cezalandırılır ve ölüme mahkûm edilir. Sibirya taygalarında bulunan mamut cesetleri buna işaret eder. Yani Dolgan ve Yakut halk inançlarına göre, mamutlar aslında yok olmadılar. Erlik Han’a hizmet etmek için yeraltında yaşamaya devam etmektedirler. Tabi buna yaşamak denebilirse…

Notlar

  • Manny ve Ellie: “Buz Devri” filmlerindeki mamutlar.

  1. Mythological Beings Based On Mammoths, Petr JANDACEK & Louise JANDACEK^
Bilgi paylaştıkça çoğalır: