Bir Yılbaşı Geleneği Olarak Kurşun Dökme Ve Tarihçesi

Bir Yılbaşı Geleneği Olarak Kurşun Dökme Ve Tarihçesi

Yılbaşı, geçmişte olduğu gibi bugün de birçok insan için önemli bir gün sayılır. Öyle ki, zaman içinde yılbaşı ile ilgili birçok ilginç gelenek ortaya çıkmıştır. Bu makalede molibdomansi olarak da bilinen kurşun dökme geleneği incelenecektir.

Nasıl Kurşun Dökülür?

Gelecekte ne olacağını bilmek pek çok insanın en büyük düşlerinden biri olmuştur. Bu yüzden toplumlar geçmişte birbirinden ilginç kehanet yöntemleri uygulamışlardır. Bu kehanetlerin listesine Wikipedia üzerinden erişebilirsiniz.

Kehanetler arasında ölü hayvanların bağırsaklarını veya karaciğerlerini kullanmak gibi modern insana oldukça vahşi gelebilecek yöntemler de vardır. Neyse ki kurşun dökmek öyle bir şey değil… Peki, kurşun nasıl dökülür?

İlk olarak, falcı kehanet için bir kepçede kurşun ya da kalay eritir. Daha sonra, erimiş metal soğuk suya dökülür. Hızla soğuyan metal ilginç şekiller alır. Falcı bu şekillere bakarak gelecekle ilgili tahminlerde bulunur.

Kurşun Dökmenin Tarihi

Kurşun dökmenin kökeni, ilk olarak nerede ortaya çıktığı kesin olarak belli değildir. Ancak Amerikalı yazar Patricia Telesco, Antik Romalıların ve Keltlerin kurşun dökmeye benzer kehanet yöntemleri uyguladıklarını yazmıştır.1 Özellikle balmumu eriterek yapılan kehanetler, bazı Antik Roma falcıları arasında oldukça popülerdi.

Türk topluluklarda da kurşun dökmenin kökeni çok eskilere dayanmaktadır. Yaşar Kalafat, Tengricilik inancında bazı fobik hastalıkların tedavisi için kurşun döküldüğünü yazmıştır.2 Uygulama şöyle gerçekleşir:

İlk olarak hasta yere ya da bir sandalyeye oturtulur. Bu sırada iki kişi (bazen hastanın kendisi) hastanın üstünde bir örtü tutar. Falcı veya başka bir kişi de hastanın başının hemen üstünde içi su dolu bir kap tutar. Falcı, hastanın başının üstünde tutulan kaba bir anda erimiş kurşun döker. Suyun içinde katılaşan kurşunun benzetildiği şey, hastanın bilinçaltında korktuğu varlık olarak yorumlanır ve ona göre tedaviye başlanır.

Türk araştırmacı Murat Uraz, kurşun dökmek ya da kötülüğü uzak tutmak için evlere sarımsak asmak gibi gelenekleri, fetişizmin zamanla değişikliğe uğramış pratikleri olarak yorumlamıştır.3

Balkan halkları, özellikle Sırplar ve Boşnaklar, benzer amaçlarla kurşun dökmüşlerdir. Yalnızca Güneydoğu Avrupa’da değil, Norveç’in kırsal kesimlerinde de kurşun dökme uygulamalarına rastlanmıştır.

Malleus Maleficarum’da Kehanet Yöntemleri

Heinrich Kramer ve Jacob Sprenger adlı iki engizisyoncu tarafından yazılan Malleus Maleficarum, zamanında cadı avcıları için önemli bir referans kitabıydı. Kitapta, cadıları tespit etmek için birçok yöntem yer almıştır. Ve bunlardan biri de kurşun dökmektir.

Erken modern dönemde birinin cadılar tarafından büyülenip büyülenmediğini anlamak için kurşun dökme işlemi de gerçekleştirilmiştir. Malleus Maleficarum’a göre, engizisyoncular, cadılara dolaylı yoldan zarar vermek için de bu yöntemi kullanabilirdi.4

Günümüzde Kurşun Dökme

Kurşun dökme Finlandiya’da tinanvalanta, Almanya ve Avusturya’da bleigießen, Çekya’da ise lití olova olarak bilinmektedir. Günümüzde Finlandiya, Almanya, Avusturya, İsviçre ve Çekya’da Yeni Yıl gecesi kurşun dökmek yaygın bir gelenektir. Uygulanma şekli yukarıda bahsedilen yöntemlerle hemen hemen aynıdır. Birisi suyla dolu bir kaba erimiş kurşun ya da kalay döker. Katılaşan metalin aldığı şekle göre gelecek yıl için kehanetler yapılır. Uçağa ya da gemiye benzeyen figürlerin bir yolculuğa işaret etmesi gibi…

İlginizi çekebilir: Nardugan Bayramı Nedir? Noel Ve Yule ile Bir İlişkisi Var Mı?

Kurşun dökme ve benzeri gelenekler yukarıda belirtilen ülkeler dışında Bosna-Hersek, Bulgaristan, Estonya ve Letonya’da da görülmektedir.

Kurşunun Sağlığa Zararları

Kurşun buharını solumak insan sağlığı için son derece risklidir. Bu nedenle 2018 yılında, AB kriterleri gereği, birçok ülkede kurşun dökme kitlerinin satışı sınırlanmıştır. Sağlık uzmanları, bu gelenekten vazgeçemeyenler için kurşun ve kalay yerine çok daha zararsız bir madde olan balmumu kullanımını önermektedir.


  1. FutureTelling: Complete Guide To Divination, Patricia TELESCO, Crossing Press, ISBN: 978-0895948724^
  2. Altaylar’dan Anadolu’ya Kamizm-Şamanizm, Yaşar KALAFAT, Yeditepe Yayınevi, ISBN: 975-6480-23-8^
  3. Türk Mitolojisi, Murat URAZ, Düşünen Adam Yayınları, ISBN: 975-9792359^
  4. Malleus Maleficarum, Heinrich KRAMER & Jacob SPRENGER^
Bilgi paylaştıkça çoğalır: